Gündemin Tercümesi: Salgınla mücadelede demokrasiler mi otokrasiler mi daha iyi?

0
259

Do autocracies or democracies handle pandemics better? Democracy Digest, 31 Mart 2020

Demokrasiler koronavirüsün yayılmasını durdurmak için işbirliği yapamazlarsa, Çin’in otoriter modeline yönelik “kesin bir küresel değişim” olabilir, diye açıklıyor bir analist.

Carnegie Vakfı Demokrasi, Çatışma ve Yönetişim Programında kıdemli uzman ve Truman Ulusal Güvenlik Projesi’nin kurucu CEO’su Rachel Kleinfeld, ülkelerin salgınla mücadeledeki başarısında rejim türünden daha büyük bir etkiye sahip olan üç faktör olduğunu yazıyor:

SARS SALGININDAN ALINAN DERSLER: Tayvan, Güney Kore, Hong Kong ve Singapur yönetişim sistemleri açısından farklılık gösteriyor, ancak hepsi de SARS’tan bazı temel dersler çıkarttı: Koronavirüs yayılmaya başladıktan hemen sonra hızlı test kitleri geliştirdiler ve virüsün önünü almak için kapsamlı testler yaptılar. Hepsinde, koronavirüs ile enfekte olan kişilerin nerede bulunduğunu izlemeyi sağlayan yasalar yürürlükteydi ya da acil hallerde yürürlüğe girmeye hazır durumdaydı.

MEŞRU SİYASİ SİSTEMLER: Hükumetin sosyal kontrol sağlamaktaki başarısı, devletin zor kullanmasından ziyade vatandaşların gönüllü uyumuna bağlıdır. Soğuk Savaş döneminde totaliter sistemlerin karakteristik özellikleri, mahalle casuslarına, gulaglara ve aparatçik bürokratlara sahip olmalarıydı. Bu sistemler, vatandaşların hükumete ve birbirlerine güvenmedikleri merkezi, son derece ideolojik devletler olarak biliniyordu. Ancak bugün artık hükumet türü, vatandaşın devlete güveni açısından belirleyici bir unsur değil…

DEVLET KAPASİTESİ: Bir hükumetin kapasitesi – iletişim ve sağlık hizmetlerinden karantina bakımı ve ekipman üretimine kadar çeşitli alanlara yetkin bir şekilde müdahale edebilme becerisi – o devletin GSYİH’si veya siyasi rejim türüyle zayıf bir ilişkiye sahiptir. Bazı yoksul ülkeler, yüksek eğitimli nüfusa ve ortalamaya kıyasla daha güçlü sağlık ve uygulama sistemlerine sahiptir. Örneğin otoriter, düşük-orta gelirli Vietnam; daha başarılı ve daha demokratik olan Güney Kore ile benzer stratejiyi, benzer bir başarıyla uygulayabilmiştir…

Benzer Haberler  İran'dan Trump hakkında yakalama kararı!
“Kısıtlayıcı yasalar yaygınlaşıyor”

Ulusal Demokrasi Vakfı (National Endowment for Democracy-NED) başkanı Carl Gershman, “Tıbbi acil durumlar, sosyal izolasyon, ekonomik durgunluk ve otokratik cesaretin artması da dahil olmak üzere, Covid-19 salgınının neden olduğu benzeri görülmemiş bu kriz zamanında, tüm faydalanıcılarımızı, ortaklarımızı ve arkadaşlarımızı şuna temin etmek istiyoruz ki NED olarak açık, çalışkan ve yeni tehditlere uyum sağlayan bir kurumuz” şeklinde konuşuyor. Gershman, “sınırsız dayanışma” vaadinde bulunarak, “Vakıf, bu korkunç yeni dönemin muazzam insani, sosyal, ekonomik ve politik maliyetlerini tamamen anlıyor” diye ekliyor.

The New York Times’a yazan Selam Gebrekidan’a göre yeni yasalar devlet gözetimini genişletip, hükumetlerin insanları süresiz olarak gözaltına almasına ve toplantı ve ifade özgürlüğünü ihlal etmesine izin verirken, önümüzdeki onlarca yıl boyunca sivil hayatı, siyaseti ve ekonomileri de şekillendirebilir:

(Kısıtlayıcı) yasalar, çok çeşitli siyasi sistemlerde – Ürdün gibi otoriter devletlerde, Macaristan gibi titrek demokrasilerde ve İngiltere gibi geleneksel demokrasilerde – hızlı bir şekilde tutunuyor. Tehdit geçtikten sonra yetkilerin yürürlükten kaldırılmasını sağlamak için elimizde az sayıda kloz (garanti) var.

“Siyasi salgınla karşılaşabiliriz”

Terörle mücadele ve insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Fionnuala Ni Aolain, “Sağlık salgınının hemen ardından olmasa da, otoriter ve baskıcı önlemler içeren paralel bir siyasi salgınla karşılaşabiliriz” şeklinde konuşuyor.

Washington’da bulunan ve Salgın sırasında yeni yasaları ve kararnameleri takip eden Uluslararası Kâr Amacı Gütmeyen Hukuk Merkezi Başkanı Douglas Rutzen, zaman içerisinde, olağanüstü hal kararnamelerinin yasal yapılara nüfuz ettiğini ve normalleştiğini belirtiyor.

Rutzen, “Acil durum güçleri inşa etmek gerçekten çok kolay,” diyor. “Onları yapıbozumuna uğratmak ise gerçekten zor.”

Carnegie’den Kleinfeld, şunları ekliyor: “Eğer gelişmiş demokrasiler, virüsün yayılmasını durdurmak, dünyanın onunla savaşmak için ihtiyaç duyduğu malları üretmek ve küresel ekonomiyi yeniden işler hale getirmek için planlar yapmak amacıyla bir araya gelemezse, Çin bunu yapacaktır.” Bu krizin diğer ucunda, otoriter modele doğru kesin bir küresel değişim sonucuyla karşılaşabiliriz.

Benzer Haberler  HDP'li Saruhan Oluç: Bayram sonrasında olağan siyasi faaliyetlerimize başlayacağız

Kaynak: Democracy Digest

Çeviri: Ömer Ak

Bir Cevap Yazın